علت تاب برداشتن دیسک ترمز چیست؟

دیسک ترمز یکی از حیاتی ترین قطعات در سیستم ترمز خودرو محسوب می شود که وظیفه اصلی مهار سرعت و توقف وسیله نقلیه را بر عهده دارد. این قطعه به صورت یک صفحه فلزی دایره ای شکل در پشت چرخ ها قرار می گیرد و همراه با آن ها می چرخد. زمانی که راننده پدال ترمز را فشار می دهد، لنت ها با سطح دیسک درگیر می شوند و از طریق ایجاد اصطکاک، باعث کاهش سرعت و در نهایت ایست کامل خودرو می گردند. سلامت این قطعه تاثیر مستقیمی بر امنیت سرنشینان دارد و هرگونه ایراد در آن، کل پروسه ترمزگیری را مختل می کند. یکی از شایع ترین مشکلات فنی در این حوزه، تاب برداشتن دیسک ترمز است که باعث لرزش های شدید و کاهش کارایی سیستم ترمز می شود.

بررسی دلایل اصلی و علت تاب برداشتن دیسک ترمز

عوامل متعددی در بروز این مشکل نقش دارند که شناسایی آن ها به پیشگیری از هزینه های اضافی کمک می کند. علت تاب برداشتن دیسک ترمز در بیشتر موارد به تغییرات دمایی ناگهانی و فشارهای فیزیکی غیر استاندارد مربوط می شود.

1. شوک حرارتی و تغییر دمای ناگهانی

هنگام ترمزگیری های مداوم، به ویژه در سرازیری ها یا ترافیک سنگین، اصطکاک بین لنت و دیسک گرمای بسیار زیادی تولید می کند. در این شرایط دمای دیسک ترمز به شدت بالا می رود و گاهی به حالت سرخ شدن می رسد. اگر در این وضعیت آب سرد به صورت ناگهانی روی دیسک بپاشد (مثلا هنگام عبور از چاله‌ های آب یا شستشوی خودرو بلافاصله پس از رانندگی)، دیسک دچار شوک حرارتی می شود. این اتفاق باعث تغییر شکل مولکولی فلز و در نهایت تاب برداشتن دیسک می گردد.

2. استفاده از لنت ترمز بی کیفیت

لنت های نامرغوب توانایی انتقال حرارت مناسبی ندارند. این لنت ها باعث ایجاد نقاط داغ موضعی (Hot Spots) روی سطح دیسک می شوند. این نقاط داغ به مرور زمان باعث تغییر شکل دائمی در سطح فلز شده و زمینه ساز تاب دیسک ترمز می گردند. همچنین مواد غیراستاندارد در لنت های تقلبی ممکن است به سطح دیسک بچسبند و ناهمواری ایجاد کنند.

3. ترمزگیری های شدید و پیاپی

سبک رانندگی خشن و ترمزگیری های ناگهانی در سرعت های بالا، فشار حرارتی و مکانیکی بسیار زیادی به سیستم وارد می کند. این فشارها باعث می شود دیسک فرصت کافی برای خنک شدن پیدا نکند و تحت استرس مداوم، ساختار تخت خود را از دست بدهد.

4. نصب نادرست و خطای تعمیرکار

عدم رعایت گشتاور استاندارد هنگام بستن پیچ های چرخ یا دیسک، فشار نامتقارنی به قطعه وارد می کند. این تنش های غیر یکنواخت به تدریج باعث می شوند دیسک از حالت متوازن خارج شود. همچنین وجود آلودگی در محل اتصال دیسک به بلبرینگ چرخ نیز می تواند انحراف جانبی ایجاد کند.

علائم و نشانه های تاب دیسک ترمز

تشخیص زودهنگام این مشکل برای جلوگیری از آسیب به سایر قطعات جلوبندی ضروری است. رانندگان حرفه ای با مشاهده علائم زیر باید به سلامت دیسک شک کنند:

• لرزش پدال ترمز: هنگام فشار دادن پدال ترمز، ضربات مقطعی و نوسانی زیر پا احساس می شود.
• لرزش فرمان: ارتعاشات ناشی از ناهمواری دیسک از طریق کالیپر به فرمان منتقل می شود و در سرعت های بالا به خوبی حس می گردد.
• سروصدای غیرعادی: صدای جیرجیر، سوت یا زوزه هنگام ترمزگیری نشان دهنده تماس نامنظم لنت با سطح تاب دار دیسک است.
• کاهش قدرت ترمزگیری: به دلیل عدم تماس کامل لنت با سطح دیسک، مسافت توقف خودرو افزایش می یابد و ترمز کارایی همیشگی را ندارد.
• سفت شدن پدال: در برخی موارد پدال ترمز بیش از حد سفت می شود یا احساسی شبیه به وجود هوا در سیستم ترمز ایجاد می کند.

ارتباط تاب برداشتن دیسک و صفحه با سیستم ترمز

اگرچه عبارت تاب برداشتن دیسک و صفحه بیشتر در مورد سیستم کلاچ به کار می رود، اما در مباحث فنی خودرو، هر دو بخش تحت تاثیر تنش های حرارتی شدید قرار می گیرند. گرمای بیش از حد ناشی از نیم کلاچ گرفتن های طولانی یا فشار زیاد به موتور، می تواند باعث تاب برداشتن صفحه کلاچ شود.

به همین ترتیب، فشار حرارتی در سیستم ترمز نیز باعث تغییر شکل دیسک چرخ می گردد. هر دو قطعه از آلیاژهای چدنی یا فولادی ساخته می شوند و در برابر تغییرات دمایی شدید حساسیت مشابهی نشان می دهند.

راه های پیشگیری از تاب برداشتن دیسک ترمز

رعایت نکات ساده در رانندگی و نگهداری خودرو می تواند عمر مفید قطعات را به شکل چشمگیری افزایش دهد:

1. حفظ فاصله ایمن: رانندگی با فاصله مناسب از خودروی جلویی، نیاز به ترمزگیری های ناگهانی و شدید را کاهش می دهد.
2. جلوگیری از ورود به آب: پس از رانندگی طولانی، نباید خودرو را بلافاصله به کارواش برد یا از داخل گودال های عمیق آب عبور کرد.
3. استفاده از دنده معکوس: در سرازیری های طولانی، استفاده از ترمز موتور (دنده سنگین) بار حرارتی دیسک ها را به شدت کاهش می دهد.
4. بررسی دوره ای: حداقل سالی یک بار یا در هر بار تعویض لنت، ضخامت و سلامت سطح دیسک باید توسط متخصص ارزیابی شود.
5. خرید قطعات باکیفیت: استفاده از دیسک های استاندارد که از متریال مرغوب ساخته شده اند، مقاومت سیستم را در برابر حرارت بالا می برد.

خطرات خرابی دیسک ترمز

رانندگی با دیسکی که دچار تاب شده است، خطرات جدی به همراه دارد. این مشکل باعث لرزش قطعات جلوبندی و فرسایش زودرس بلبرینگ ها، سیبک ها و کمک فنرها می شود. همچنین نوسانات پدال می تواند باعث کف کردن روغن ترمز و از کار افتادن موقت سیستم ترمز در شرایط اضطراری شود. امنیت رانندگی در سرعت های بالا با دیسک تاب دار به شدت کاهش می یابد زیرا کنترل فرمان دشوار می شود.

روش های رفع مشکل و تعمیر

پس از اطمینان از تاب داشتن دیسک، دو راهکار اصلی وجود دارد:

• تراشکاری دیسک: اگر میزان تاب کم باشد و ضخامت دیسک هنوز از حد مجاز کمتر نشده باشد، می توان با دستگاه دیسک تراش سطح آن را صاف کرد. البته این کار ضخامت دیسک را کم می کند و مقاومت آن را در برابر حرارت بعدی کاهش می دهد.
• تعویض قطعه: در موارد شدید یا زمانی که دیسک به حداقل ضخامت خود رسیده است، تعویض کامل تنها راه ایمن و مطمئن است. جایگزینی با قطعات نو و باکیفیت، عملکرد ترمز را به حالت کارخانه باز می گرداند.

شرکت سهند آذرین پیشرو در تولید تجهیزات صنعتی و خودرویی

شرکت سهند آذرین با بیش از 35 سال سابقه درخشان در صنعت ریخته گری و تولید قطعات فلزی، یکی از بزرگترین تامین کنندگان قطعات خودرو در ایران است. این مجموعه با بهره گیری از فناوری های مدرن و آزمایشگاه های مجهز متالوژی و مکانیک، انواع قطعات چدنی و فولادی را با بالاترین استانداردهای بین المللی تولید می کند.

تولیدات دیسک ترمز سهند آذرین برای طیف گسترده ای از خودروهای سواری، تجاری و حتی صنایع ریلی طراحی و عرضه می شوند. استفاده از آلیاژهای مخصوص و فرآیندهای دقیق ماشین کاری در این شرکت، باعث شده تا محصولات نهایی در برابر حرارت های بسیار بالا و شوک های دمایی مقاومت فوق العاده ای داشته باشند. این ویژگی ها احتمال بروز مشکلاتی نظیر تاب برداشتن دیسک ترمز را در شرایط سخت رانندگی به حداقل می رساند.

مجموعه صنعتی سهند آذرین با کنترل کیفی دقیق در تمامی مراحل تولید، از ریخته گری تا عملیات نهایی، محصولی تضمین شده را به بازار عرضه می نماید. دیسک ترمزهای تولیدی این مجموعه با توزیع یکنواخت حرارت، طول عمر لنت ها را نیز افزایش می دهند. برای تجربه رانندگی ایمن و بدون لرزش، تولیدات دیسک ترمز سهند آذرین بهترین گزینه برای جایگزینی قطعات فرسوده در انواع خودروها به شمار می آیند.

سوالات پرتکرار